ఈ మధ్య మార్కెట్లో ఏదైనా కొత్త ఐపీఓ (IPO – Initial Public Offering) వస్తుందంటే చాలు.. అందరూ “దాని జీఎంపీ (GMP) ఎంత నడుస్తోంది?” అని ఆరా తీస్తూ ఉంటారు కదా? అసలు ఈ ఐపీఓ గ్రే మార్కెట్ ప్రీమియం (IPO Grey Market Premium – GMP) అంటే ఏంటి, అది మనకు ఎలా ఉపయోగపడుతుందో మాట్లాడుకుందాం.

1. అసలు గ్రే మార్కెట్ అంటే ఏంటి? (What is the Grey Market?)
సాధారణంగా మనం షేర్లను ఎన్‌ఎస్‌ఈ (NSE) లేదా బీఎస్‌ఈ (BSE) వంటి అధికారిక మార్కెట్లలో కొంటాం. అది వైట్ మార్కెట్. కానీ ఒక కంపెనీ ఐపీఓ అధికారికంగా స్టాక్ మార్కెట్లో లిస్ట్ అవ్వడానికి ముందే, బయట అనధికారికంగా (Unofficial Market) ఆ షేర్ల బేరసారాలు జరుగుతాయి. దాన్నే గ్రే మార్కెట్ (Grey Market) అంటారు. ఇది చట్టవిరుద్ధం (Illegal) కాదు, అలాగని దీనికి సెబీ (SEBI) గుర్తింపు కూడా ఉండదు. అంతా నమ్మకం మీద నడిచే క్యాష్ మార్కెట్ అన్నమాట.

2. గ్రే మార్కెట్ ప్రీమియం (GMP) అంటే ఏంటి? (What is GMP?)
కంపెనీ ఫిక్స్ చేసిన ఐపీఓ ధర కంటే (Issue Price), బయట గ్రే మార్కెట్లో ఇన్వెస్టర్లు అదనంగా ఎంత డబ్బు ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారో చెప్పే నంబరే ఈ జీఎంపీ (GMP).
ఒక చిన్న ఉదాహరణ చూద్దాం. ఒక కంపెనీ తన ఐపీఓ షేర్ ధరను ₹100 గా నిర్ణయించింది అనుకుందాం. కానీ మార్కెట్లో ఆ కంపెనీకి విపరీతమైన డిమాండ్ ఉంది. దాంతో గ్రే మార్కెట్లో ఆ షేర్ కోసం అదనంగా ₹40 ప్రీమియం కట్టడానికి జనాలు రెడీగా ఉన్నారు. ఇప్పుడు ఆ ₹40 రూపాయలనే ‘GMP’ అంటారు. అంటే మార్కెట్లో ఆ షేర్ ₹140 (₹100 + ₹40) కి లిస్ట్ అయ్యే అవకాశం (Estimated Listing Price) ఉందని అర్థం.

3. దీన్ని బట్టి ఐపీఓ కి అప్లై చేయవచ్చా? (Should you apply based on GMP?)
జీఎంపీ ని బట్టి మార్కెట్లో ఆ ఐపీఓ కి ఎంత క్రేజ్ ఉందో తెలుస్తుంది. ఒకవేళ జీఎంపీ ఎక్కువగా ఉంటే, లిస్టింగ్ రోజే మంచి లాభాలు (Listing Gains) వచ్చే ఛాన్స్ ఉంటుంది.
కానీ ఫ్రెండ్స్, జీఎంపీ ని బ్లైండ్‌గా నమ్మి మోసపోకండి! ఎందుకంటే ఈ గ్రే మార్కెట్ ధరలను కొందరు పెద్ద ఆపరేటర్లు కృత్రిమంగా (Market Manipulation) కూడా పెంచగలరు. మార్కెట్ సెంటిమెంట్ ఒక్కసారిగా మారితే, లిస్టింగ్ రోజున జీఎంపీ పడిపోవచ్చు.

అందుకే కేవలం జీఎంపీ మాత్రమే కాకుండా, కంపెనీ బిజినెస్ మోడల్ మరియు ఫైనాన్షియల్స్ (Company Financials) చూసి మాత్రమే ఐపీఓ కి అప్లై చేయడం సేఫ్!